To jedno z najważniejszych archiwalnych odkryć ostatnich lat. Narodowe Archiwum Cyfrowe udostępniło niepublikowany wcześniej film przedstawiający uroczystości pogrzebowe Marszałka Józefa Piłsudskiego z maja 1935 roku. Unikatowy materiał przez ponad 90 lat pozostawał poza publicznym obiegiem i mógł trafić do prywatnych zbiorów. Dzięki działaniom Archiwów Państwowych bezcenne nagranie zostało uratowane i włączone do narodowego dziedzictwa.
Publikacja filmu została zaplanowana symbolicznie – 12 maja 2026 roku, dokładnie w 91. rocznicę śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego. Materiał pokazuje krakowskie uroczystości pogrzebowe jednego z najważniejszych twórców niepodległej Polski.
Prywatny zapis wielkiej historii
Film został nakręcony 18 maja 1935 roku przez Tadeusza Rowińskiego – krakowskiego stomatologa i filmowca-amatora. Nagranie trwa 7 minut i 32 sekundy, zostało wykonane na taśmie 8 mm i nie posiada dźwięku. To jednak właśnie jego amatorski charakter czyni go tak wyjątkowym.
W przeciwieństwie do oficjalnych kronik filmowych materiał pokazuje wydarzenia z perspektywy zwykłego świadka historii. Kamera uchwyciła tłumy żałobników, atmosferę Krakowa pogrążonego w narodowej żałobie oraz najważniejsze postacie życia publicznego II Rzeczypospolitej.
Na nagraniu widoczni są m.in. prezydent Ignacy Mościcki oraz generał Edward Śmigły-Rydz towarzyszący Aleksandrze Piłsudskiej.
Pogrzeb, który zatrzymał Polskę
Śmierć Józefa Piłsudskiego 12 maja 1935 roku była jednym z najbardziej poruszających momentów w historii II Rzeczypospolitej. Twórca Legionów Polskich, Naczelnik Państwa i symbol odzyskanej niepodległości był postacią, która odcisnęła ogromny wpływ na kształt odrodzonego państwa polskiego.
Uroczystości pogrzebowe trwały sześć dni i miały charakter ogólnonarodowy. Miliony Polaków śledziły ostatnią drogę Marszałka. Kraków, gdzie Piłsudski został pochowany w kryptach Katedry Wawelskiej obok królów i bohaterów narodowych, stał się symbolicznym miejscem zamknięcia epoki II RP.
Archiwa Państwowe uratowały bezcenny dokument
Unikatowa taśma pojawiła się niedawno na rynku antykwarycznym w ofercie Krakowskiego Domu Aukcyjnego. Po identyfikacji materiału Narodowe Archiwum Cyfrowe skorzystało z prawa pierwokupu, dzięki czemu film nie trafił do prywatnych kolekcjonerów.
Eksperci z Archiwum Narodowego w Krakowie ocenili stan zachowania taśmy jako dobry lub bardzo dobry, co pozwoliło na jej bezpieczne przejęcie oraz rozpoczęcie procesu cyfrowego zabezpieczenia materiału.
– Prawo pierwokupu to realne narzędzie ratowania dziedzictwa narodowego. Każda klatka tej taśmy ma ogromną wartość dokumentalną – podkreśla Katarzyna Kalisz z Narodowego Archiwum Cyfrowego.
Film dostępny dla wszystkich
Narodowe Archiwum Cyfrowe udostępniło obecnie techniczną, poglądową wersję filmu. W kolejnych etapach prowadzone będą dalsze prace kon
serwatorskie i cyfrowe, które pozwolą zaprezentować materiał w jeszcze lepszej jakości.
To pierwszy i jedyny tego typu dokument filmowy znajdujący się obecnie w zasobach Narodowego Archiwum Cyfrowego. Dla historyków, badaczy i pasjonatów historii II Rzeczypospolitej to odkrycie o ogromnym znaczeniu.
Film można obejrzeć na oficjalnym kanale Narodowego Archiwum Cyfrowego w serwisie YouTube.
Zostaw opinię na ten temat
Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.